Na današnji dan Turci pogubili igumana Pajsija i čakona Avakuma

Kako je dalje sačuvano, Ljepoje Prodanović je rođen 1794. u Knez Polju pod Kozarom. Zađakonio se u manastiru Moštanici kod duhovnika čenadija Šuvaka. Docnije je dospeo u manastir Trnavu kod Čačka. Kad je izbila Hadži-Prodanova buna uhvaćen je i odveden u Beograd u tamnicu. Nuđeno mu je da se poturči, ali je to odbio i pevajući išao u smrt. Turci su ga najpre ubili, a onda mrtvog nabili na kolac 17. decembra 1814. godine. čakon Avakum postaje od tada mitska ličnost, junak bez mane i straha, koji se svesno žrtvovao za slobodu i svoju veru. Sa nacionalnim kultom čakona Avakuma razvija se njegov kult u Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Sveti arhijerejski sabor zvanično je 14. juna 1962. proglasio čakona Avakuma za propodobnogmučenika.

O čakonu Avakumu su napisani brojni radovi, a 1905. i pozorišni komad. Prizor njegovog pogubljenja u stihove je pretočio Vojislav Ilić Mlađi:

"Zar na kolac tu lepotu? Ne činite, Turci, krivo!
I duševni Turčin jedan, da uštedi dečku muke,
Probode mu jataganom mučeničko srce živo!...
I sutradan, na istoku, po razvitku zore rane,
Kad ispliva, jednim rubom, sunce kao krv rumeno,
Ono zasta i zadrhta, jer ugleda, sred poljane,
Mladićevo mrtvo telo na vrh koca nabijeno...".

Spomen na čakona Avakuma, svetitelja, slavi se 17/30. decembra, na dan kada je nabijen na kolac.

Prema istim vrednim istorijskim spisima, istog dana u Beogradu, kod Stambol kapije, živ je nabijen na kolac i Pajsije Ristović, iguman iz manastira Trnave, zbog učešća u Hadži-Prodanovoj buni. Rodom je iz Trnave kraj Čačka. Pismenosti, crkvenim pravilima i pojanju učio se u manastiru koji se nalazio nedaleko od njegove rodne kuće. Tu se zamonašio i postao iguman. Ubraja se među duhovne vođe Hadži – Prodanove bune.

Zbog svog hrabrog držanja, odbrane nacionalne časti i pravoslavne vere, iguman Pajsije je dobio istaknuto mesto u srpskoj istoriji buna i ratova početkom XIX veka. Od 1929. godine se ovaj dan u Srpskoj pravoslavnoj crkvi slavi i neguje kao kult igumana Pajsija i čakona Avakuma. Istog dana na kolac je nabijen i đakon Avakum. Srpska pravoslavna crkva proglasila ih je za svetitelje.

 

Izvor i fotografija: Copyright©Goran i Danijela Davidović