Izložba "Čačanska Sloboda"

Izložbu priređuje Međuopštinski istorijski arhiv Čačak u okviru manifestacije Čačak – prva nacionalna prestonica kulture. U njenom otvaranju učestvovaće Zoran Stefanović, generalni direktor Kompanije Sloboda, Milun Todorović, gradonačelnik Čačka i Gordana Predić, specijalna savetnica Ministarstva kulture.

Osnovana rešenjem od 10. jula 1948. godine, potpisanim od strane Josipa Broza Tita, Sloboda je izgrađena i puštena u pogon 1. maja 1951. na tromeđi sela Loznice, Pridvorice i Jezdine. U početku je izrađivala predmete namenjene vojsci, da bi sredinom 50-ih započela i izradu artikala za civilnu upotrebu, pored namenske proizvodnje, Sloboda započinje i izradu artikala za tržište (protivgradna raketa M-54, delovi za domaću radio industriju, emajlirano posuđe, pirotehnička sredstva, aparati za poljoprivredu, šrafovska roba itd). Brzi razvoj asortimana za široko tržište doveo je 1956. do podele Slobode na vojni i tržišni deo, čime je započet novi period u razvoju čačanske fabrike.

 

Foto: Epicentar press

 

Šezdesetih godina Sloboda postaje najpoznatiji proizvođač aparata za domaćinstvo u Jugoslaviji. Svoje usisivače, štednjake, rešoe i brojne druge proizvode, napravljene u saradnji za zapadnim firmama, izvozila je uglavnom u zemlje istočnog bloka ostvarujući posrednu međublokovsku ekonomsku saradnju na opštu korist. Svoje proizvode je izlagala na sajmovima u zemlji i inostranstvu, uglavnom u zemljama Istočnog bloka, ali i Zapadnoj Evropi, Aziji i Africi.

Imala je sopstvenu servisnu službu u svim većim potrošačkim centrima SFRJ. Zahvaljujući integraciji sa nekoliko firmi iz Srbije i Bosne, od početka 70-ih do početka 90-ih Sloboda je proširila svoj asortiman proizvodeći: aparate za čišćenje, kuvanje i pranje posuđa, opremu za kuhinje i kupatila, male aparate za domaćinstvo, aparate za sušenje, peglanje i grejanje, uređaje za klimatizaciju, opremu za kampovanje, elektroinstalacioni materijal i autoelektro opremu, regulacionu tehniku, metalnu galanteriju i pribor, žičane sklopove, plastičnu i drvenu ambalažu.

Njeni stručnjaci su 1970. u marokanskom gradu Fesu projektovali i izgradili fabriku plinskih rešoa i štednjaka, dok su u istom periodu u Iraku izgradili kompleks za proizvodnju municije i pirotehničkih smeša. Sloboda je odigrala veliku ulogu u podizanju industrije u "pasivnijim" krajevima Jugoslavije. Tako je Metalacu iz Gornjeg Milanovca početkom 60-ih ustupila proizvodnju emajliranog posuđa, a proizvodnje frižidera se odrekla u korist cetinjskog Oboda. Kriza socijalističkog državnog sistema započeta sedamdesetih i njegov slom krajem osamdesetih godina negativno su se odrazili i na proizvodnju Slobodinih aparata za domaćinstvo. Raspad Jugoslavije, sankcije međunarodne zajednice i bombardovanje devedesetih naneli su joj nepopravljivu štetu, zbog koje od početka dvehiljaditih Sloboda ponovo posluje kao isključivo vojna fabrika.

 

Foto: Epicentar press

 

Izložba Čačanska Sloboda ima za cilj da posetioce vrati u vreme kada je Sloboda bila jedna od najpoznatijih fabrika bivše Jugoslavije, vreme u kojem je rasla zajedno sa svojim gradom poklanjajući veliku pažnju razvoju i unapređivanju društvenog standarda zaposlenih brinući o poboljšanju uslova stanovanja, ishrane i psiho - fizičkog zdravlja, omogućavajući podsticanje daljeg obrazovanja i usavršavanja, kulturno-umetničkih, sportskih i drugih aktivnosti radnika, kao i njihovog organizovanog odmora.

Sloboda je za svoje radnike izgradila preko 1.700 stanova, ulažući istovremeno u razvoj grada – ona je izgradila prve stambene četvrti i prvu vodovodnu i kanalizacionu mrežu u Čačku, Hotel "Moravu" i druge značajne objekte, obrazovne, kulturne i zdravstvene ustanove.

Bila je suosnivač i finansijski pokrovitelj mnogih značajnih ustanova u Čačku i pravi primer društveno odgovornog poslovanja u socijalističkoj Jugoslaviji.

 

Izvor: Epicentar press