Šta pesma misli

Razgovor jednog od urednika knjige dr Stevana Bradića i pesnika Petra Matovića, koji je održan u okviru 61. Disovog proleća 17. maja u čačanskoj Biblioteci, postavio je između ostalog i pitanje vrednovanja novih poetika, kao i aparature koja se pritom koristi.

Zbornik je nastao u saradnji Udruženja "Mračna komora" i Instituta za književnost i umetnost Beograd, a u sklopu festivala "Književna mašina" koji je održan u Novom Sadu 2022. godine. Poezija koju obrađuje do sada nije tematizovana sistematično, pogotovo ne u domenu akademskog diskursa, iako pripada središtu knj. života, pa je u tom smislu, kako u Predgovoru navode urednici dr S. Bradić i dr Ž. Svirčev, ovo prvi Zbornik ove vrste kod nas.

 

Foto: Gradska biblioteka Čačak

 

Petar Matović se ovom prilikom podsetio perioda kada su najpre u Beogradu, a onda i u drugim gradovima u Srbiji organizovana javna čitanja poezije, pa su se pojavili neki novi pesnici koji s margine donose i novi jezik. Sagledavajući upravo događanja u poeziji s kraja 20. i početka 21. veka Bradić je zaključio da je u tom periodu došlo do prekombinovanja javne sfere i promene uloge književnosti u jednoj društvenoj zajednici: "Iz jednog utopijskog modela poezija se početkom dvehiljaditih pojavljuje kao deo nekog tržišnog modela, nema više privilegiju da emacipuje društvo na primer, već je prosto jedna od roba koje se nude. Međutim, ona ovu transformaciju nije prihvatila, niti treba da je prihvati", kazao je on.

Nastojeći da porekne ono što se desilo, tražeći autonomiju i nezavisnost od svih spoljašnjih uticaja, poezija je odgovorila, prema Bradićevom čitalačkom iskustvu i analizi, na tri načina tj. kroz tri talasa koji danas traju, a o kojima je on povodom Zbornika govorio.

"Najpre se javljaju poetike koje predstavljaju sintezu između pesničkog metaforičkog govora i pojmovnog, filozofskog i političkog govora. One su često eksperimentalne i ispituju poziciju subjekta i materijalnu stvarnost o kojoj pesma govori. Drugi talas donosi pesnike koji stilizuju i očuđuju svet transponovan u poeziju, a najmlađa generacija koja je trenutno veoma prisutna odbacuje sve to i koristi jezik koji se poklapa sa našim svakodnevnim jezikom, sa uplivom američke poezije", napomenuo je Bradić.

 

Foto: Gradska biblioteka Čačak

 

Dodao je da "prihvatajući medijski i jezik društvenih mreža i ne preispitujući više poziciju subjekta, najnovija poezija dolazi u opasnost od okoštavanja i subjekta i sveta. Ipak, ova poetika ima potencijal da prevaziđe sve to, što zavisi od pesnika i pesnikinja i načina na koji sagledavaju taj svet i nalaze li horizont koji ga prevazilazi.
Najnovija poezija je komunikativna i samim tim više prisutna i pristupačna čitaocima".

S jedne strane poezija je postala najpopularnija književna vrsta na društvenim mrežama jer se mladi ljudi udružuju u različite grupe, pišu recenzije, poezija se objavljuje svakodnevno, ali s druge strane, kako je istako P. Matović, pitanje je kako proglasiti nešto vrednim i koje kriterijume treba primeniti.

 

Izvor: Epicentar press